آنا یورد
اوزگه چیراغینا یاغ اولماق بسدیر؛اوز دوغما یوردوموز قارانلیق دادیرآنا یورد
اوزگه چیراغینا یاغ اولماق بسدیر؛اوز دوغما یوردوموز قارانلیق دادیرپریشان تئل...
پریشان تئل...او پـــــریـــشــــان تـــئــــلوون، شانه سی مننن گوزه لیم
یـــاشــــیـــاق چــولــده بوگون، خانه سی مننن گوزه لیم
گـــــوز یــــاشــــیــــم بــــاده عــــشــــق، هر زمان آخدی
بـــاده عـشـقـی حاضیرلا، دولی پیمانسی مننن گوزه لیم
دوت الـــیـــمـــنـــن دلـــی تــــک، آخــتــاراق چول چمنی
دلـی اولــمـاقــدا ســعــادت، دل دیوانسی مننن گوزه لیم
لــیــلــی مــجــنــون بـاشـقـا نـاغـیـلـدی، تاریخده یازیلدی
یـازیـلاق تـاریـخه بیزده، اولان افسانه سی مننن گوزه لیم
شــمــع عشقین یانار اولسون، سونمسین عالمده گوروم
یـانـارام عشق اودونا، هر گئجه پروانه سی مننن گوزه لیم
گـــول اکـــیــــب بــســتــان ائــدک، گوز یاشینان سولویاق
بـیـر گـوزه ل بستان اولار، گول ریحانه سی مننن گوزه لیم
کــلام هـیــجـران قــوتــاریــب، یوخ سنه بیر جان اگر اولسا
سنه مین قوربان اولا جان، یئنه جانانه سی مننن گوزه لیم
20 ژانویه (یانوار)
با روی کار آمدن میخاییل گورباچف در سال 1985 در شوروی، جامعه شوروی در پی ایجاد فضای باز سیاسی(گلاسنوست) و بازسازی و نوسازی جامعه (پروسترویکا)، حزب کمونیست شوروی با چالشهای زیادی روبرو شد. اختلافات قومی که در نتیجه ساختار سرکوبگر حزب کمونیست شوروی و دیکتاتوری نظامی فروخفته بود، فرصت بروز یافت و حزب و جامعه را با چالشهای بزرگی روبرو ساخت. ارامنه استان خودمختار قره باغ کوهستانی که در چارچوب حکومت شوروی سوسیالیستی آذربایجان در کنار جمعیت ترک این استان، از خودمختاری برخوردار و در بهترین شرایط نسبت به ترکان آذری می زیستند، با بهره گیری از فرصت پیش آمده، ادعای استقلال از آذربایجان یا پیوستن به ارمنستان را پیش کشیدند. سال 1988 آغاز درگیری های قره باغ بود که به درگیری بین ارامنه و آذربایجانی ها در هر دو جمهوری منجر شد. هزاران شهروند آذربایجانی ساکن در جمهوری ارمنستان از این کشور اخراج و به سوی آذربایجان روانه شدند. ارامنه ساکن در استان خودمختار قره باغ کوهستانی نیز با کشتار و زور ساکنان ترک آذربایجانی این استان را از خانه های خود بیرون کرده و آنها را وادار به ترک دیار آبا و اجدادی و مهاجرت به دیگر نقاط آذربایجان کردند. ارامنه ساکن در جمهوری آذربایجان در مواجهه با خشم مسلمانان نیز ناگزیر به ترک خاک آذربایجان شدند. شعله های آتش مناقشه بین دو کشور فروزان شد و در شهرهای باکو و سومقاییت آذربایجان منجر به درگیری هایی بین دو قوم شد که بهانه ای فراهم ساخت تا ارتش سرخ شوروی که ندای آزادی خواهی مردم آذربایجان را سرکوب و از اشاعه اندیشه های استقلال خواهی در بین دیگر واحدهای تشکیل دهنده اتحاد شوروی جلوگیری کند. در نیمه های شب 19 ژانویه و ورود به آغاز بامداد 20 ژانویه 1990 با دستور رهبر اتحاد جماهیر شوروی مخائیل گورباچف دستههای ارتش شوروی که مرکب از نیروهای ویژه که غالبا ارمنی بودند بدون هرگونه هشداری از پیش اعلام شده با تانک، نیروهای نظامی و آرایشی کاملا جنگی وارد باکو پایتخت جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان شد. مردم برای جلوگیری هجوم تانکها به مقابله با حمله نظامی برخاستند. اما ارتش مسلح به روی مردم بی دفاع و غیر نظامی آتش گشودند . در این حمله از سلاحهای سنگین جنگی – تانک، مسلسل، سلاحهای اتوماتیک و سایر ابزار جنگی بر علیه شهروندان غیرمسلح بی دفاع اعم از زن، کودک و کهنسال استفاده گردیده، منازل مسکونی به آتش گرفته شد. ارتش شوروی برخوردی بیرحمانه را در مواجهه با این مردمی که ۷۰ سال تبعهاش به شمار میآمدند به نمایش گذاشت. برخی از کشتهشدهگان بصورتی کاملا بیرحمانه مورد اصابت بیش از ۲۰ گلوله قرار گرفته بودند، چشمان برخی از مقتولین از کاسه در آورده شده، کودکان و سالخوردگان به قتل رسیده، آمبولانس ها و پزشکان به رگبار بسته شده و شهروندان غیرمسلح در درون منازل خود به قتل رسیده بودند. بنا بر آخرین بررسیها در فاجعه خونین ۲۰ ژانویه، ۱۴۷ شهروند غیر مسلح کشته شده، ۸۴۱ نفر به صورت غیرقانونی بازداشت گردیده و ۷۴۴ نفر مجروح گشته اند.
برخی روزها در تاریخ یک ملت می تواند سرنوشت ساز باشد. روز 20 ژانویه در تاریخ ملت آذربایجان به عنوان نماد بازیابی هویت ملی آذربایجانی ها می تواند ارزیابی شود. 20 ژانویه چنان تاثیر عمیقی بر زندگی ملت آذربایجان داشته است که تا نسلها خاطرات تلخ آن فراموش نخواهد شد. ژانویه سیاه نقطه عطف و سرآغاز اندیشه استقلال آذربایجان از شوروی شد
آذربایجان مارالی
ﺁﻱ ﻗﻴﺰ ﮔﺰﻣﻪ ﺁﺭﺍﻟﻲﻛﻮﻧﻠﻮﻡ ﺳﻨﺪﻥ ﻳﺎﺭﺍﻟﻲ
ﮔﺆﺯﻟﺮﻳﻨﻪ ﺣﻴﺮﺍﻧﺎﻡ
ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﻣﺎﺭﺍﻟﻲ
ﺳﻦ ﺑﻮﻻﻍ ﺍﻭﺳﺘﻪ ﮔﺰﻧﺪﻩ
ﻗﻴﻘﺎﺟﻲ ﺑﺎﺧﻴﺐ ﮔﻮﻟﻨﺪﻩ
ﺁﻟﺪﻳﻦ ﺻﺒﺮﻱ ﻗﺮﺍﺭﻳﻤﻲ
ﺁﺫﺭﺑﺎﻳﺠﺎﻥ ﻣﺎﺭﺍﻟﻲ
اهمیت اسب میان ترک ها
چینی ها سوارکاری و جنگیدن روی اسب را از ترک ها یاد گرفتند(300 سال پیش از میلاد)
در منابع چینی مربوط به زمان گوک تورک از 11 نوع اسب ترکی بحث شده است!!
کودکان ترک ابتدا روی گوسفند سوار میشدند و با تیر و کمان پرنده شکار میکردند و قبل از رسیدن به سن بلوغ در سوار کاری و تیر اندازی مهارت پیدا میکردند.
بنا به نوشته های چینی و منابع بیزانس ترک ها روی اسب میزیستند گویا روی
اسب زاده شده اند ؛ آنها اسب را مقدس میشمردند
جغرافیای زبانی ترک ها
یکی از بزرگترین جغرافیاهای زبانی دنیاست .
کشورهای مستقل ترک عبارتند از :
آزربایجان ــ ترکیه ــ ترکمنستان ــ قزاقستان ــ قرقیزستان ــ ازبکستان ــ جمهوری مستقل قبرس شمالی
جمهوری های خودمختار ترک :
ــ جمهوری خودمختار سین جان یا اویغورستان (در شمال غرب چین) - معروف به ترکستان شرقی
ــ آلتای : در جنوب فدراسیون روسیه
ــ بالکار : روسیه
ــ چوواشیستان : روسیه
ــ داغیستان : روسیه
ــ قاقاووزیا : کشور مولدووا در شرق اروپا
ــ هاکاسیا : روسیه
ــ قاراچای : روسیه
ــ قاراقالپاقیستان :اوزبکستان
ــ تاتارستان : روسیه
ــ تووا : روسیه
ــ یاکوتستان : روسیه
و دیگر ترک های غیرمختار و غیر مستقل :
ـــ ترکان آزربایجان جنوبی (شمالغربی ایران)
ـــ ترکان قشقایی (جنوب ایران)
ـــ ترکان شاهسون (ایران)
ـــ ترکان خلج (ایران)
ـــ ترکمن های ایران (استان گلستان و مناطق اطراف آن)
ـــ ترکان خراسان(ایران)
ـــ ترکان ترکمن (عراق - کرکوک و حومه)
ـــ ترکان آزربایجانی (گرجستان)
ـــ ترکان اوزبک (افغانستان)
ـــ ترکان جمهوری تاجیکستان
ـــ ترکان چچن
ـــ ترکا ماکا
ـــ ترکان کریمه (اوکراین)
ـــ ترکان کاراکال (پاکستان)
ـــ ترکان ترکیه ای (آلمان) و ...